Radosne filozofowanie upaniszad

0
303
Upaniszady to najważniejsze źródło inspiracji dla indyjskich systemów filozoficznych (zwłaszcza tych ortodoksyjnych – njaja, waiśeszika, sankhja, joga, wedanta), pierwsze z nich wywodzą się z Wed, a ich autorzy jak w przypadku większości tak dawnych przekazów nie są znani.

Najczęstrzym tłumaczeniem słowa upaniszada to „siedzenie w pobliżu nauczyciela”. Upaniszada to rozprawa lub zbiór rozpraw filozoficznych najczęściej w formie dialogu między nauczycielem a uczniem, debata między kilkoma mędrcami lub rozmowa między chłopcem a bogiem śmierci.

Upaniszady nie propagują żadnego określonego poglądu, czy spójnej filozofii, są po prostu zbiorem spekulacji, próbą odpowiedzi na najbardziej podstawowe pytania przed jakimi stoi ludzkość. Mają charakter bardziej wglądu intuicyjnego, niż logicznego wywodu.

jest co najmniej 108 upaniszad, za najważniejsze uważa się od 10 do 18.

Oryginalną koncepcją upaniszad jest idea jaźni – atmana. Autorzy upaniszad wychodzili z założenia, że „nie jestem ciałem, ponieważ ciało jest nietrwałe, podlega wzrostowi i rozpadowi, nie jestem umysłem, rodzącymi się w nim myślami i uczuciami, ponieważ one także podlegają zmianie i przemijają, nie jestem świadomością w głębokim śnie, ponieważ wówczas moja percepcja jest uwolniona od dwoistości i podziałów, jej kres wyznacza moment przebudzenia, tak więc jestem obserwatorem tego, co trwa we wszystkich tych trzech stanach”

Atman jest wiecznym podmiotem. Przedmiotem zaś jest to co postrzegamy zmysłowo. Tylko to co postrzega wszystko samemu nie będąc postrzeganym może być prawdziwym atmanem.

Upaniszady stawiają takie pytania-zagadnienia filozoficzne jak: relacja człowieka do boga, lub też rzeczywistości do świata, relacja absolutnej rzeczywistości do świata. Idee zawarte w upaniszadach mogą sprawiać wrażenie bardzo poważnych, suchych i przeintelektualizowanych, w rzeczywistości zwłaszcza te najwcześniejsze są barwne, pełne humoru, można powiedzieć przepełnione „radością nieskrępowanego filozofowania”.

zdjęcie:unsplash.com