lekcja ajurwedy – pory roku

0
647

O tym, jak powinniśmy reagować na zmieniające się pory roku mówi dr  Andiyakkal Ramadas  z ośrodka Vaidyagrama w Indiach.

Jak żyć w zgodzie z naturą i jej cyklami? Zwłaszcza jeśli chodzi o zmiany pór roku charakterystyczne dla Polski i naszej strefy klimatycznej?

Ajurweda zawsze zajmowała się naturalnym rytmem życia, zarówno w odniesieniu do makro, jak i mikrokosmosu. Nasz indywidualny mikrokosmos jest odzwierciedleniem skali makro naszego otoczenia. Nasze poznawanie i lepsze rozumienie siebie odbywa się na podstawie obserwacji zjawisk zewnętrznych, a pojmowanie świata jest wynikiem lepszego poznawania mikrokosmosu. Obydwa te światy przenikają się i wpływają wzajemnie na siebie.

Podobnie jak światem zewnętrznym rządzi sezonowość, tak i w naszym ciele zachodzą cykliczne zmiany. Ajurweda wyróżnia sześć takich cykli, które ściśle przystają do okresów związanych ze zmianami pór roku (zobacz niżej). Jesteśmy poddani tym zmianom jako ludzie, tak samo jak podlega im świat roślin i zwierząt. Często jednak o tym zapominamy i nie jesteśmy tego świadomi powodując szkody i krzywdząc bezwiednie swój organizm. Gdybyśmy mieli taką świadomość, moglibyśmy się do nich lepiej przygotować, co minimalizowałoby szkody, jakie sobie wyrządzamy nie rozumiejąc uniwersalnych praw, zawiadujących tym, co na zewnątrz i wewnątrz nas.

Nadrzędną zasadą ajurwedy jest rozpoznanie tych wzorców i zasad w celu wykorzystywania wiedzy o świecie zewnętrznym do radzenia sobie z własnym organizmem i na odwrót.

Czy ajurweda zaleca szczególny rodzaj diety, stylu życia dla mieszkańców Półkuli Północnej, w tym Polaków, kiedy w zimie panują niskie temperatury i dni są krótkie?

Jak wspomniano wyżej najważniejszą sprawą jest uświadomienie sobie, że zmiany w środowisku zewnętrznym powodują zmiany w naszym organizmie. Świadomość tego pozwoli nam działać zgodnie z cyklami natury i dostosować styl życia i dietę do panujących warunków, z jak najmniejszą szkodą dla organizmu. Przykładowo, w czasie upałów lub zbytniego przegrzania organizmu, zaleca się:

  • zmniejszyć intensywność ćwiczeń fizycznych, aktywność seksualną, zminimalizować inne czynności, które mogą wpływać niekorzystnie na organizm
  • stosować lekkostrawną dietę i pić dużo chłodnej wody
  • wprowadzić do diety większe ilości ryżu, kaszy jęczmiennej, płatków owsianych, fasolki mung, szparagów, cukini, okry, brokułów, groszku, pietruszki, ogórków, słodkich winogron, awokado, słodkiego mango, kokosa, melonów, rodzynek, mleka, ghee i przypraw, jak kolendra, kmin, kurkuma, szafran, koper, kardamon
  • spożywać mniejsze ilości ziemniaków, cebuli, marchwi, buraków, kukurydzy, prosa (kaszy jaglanej), pomarańczy, brzoskwiń, ananasów, kwaśnych owoców, jogurtu, kwaśnej śmietany, sera, melasy, miodu i przypraw tj. pieprz, chilly, czosnek, gorczyca, asafetida, seler
  • zminimalizować lub całkowicie wykluczyć spożycie wina i innego alkoholu
    W okresie zimowym ajurweda zaleca:
  • częściej ćwiczyć, zwiększyć aktywność seksualną
  • jeść słodkie, gorzkie i słone potrawy i produkty
  • wprowadzić do diety więcej marchwi, buraków, kukurydzy, prosa (kaszy jaglanej), oliwy z oliwek, przypraw, tj. musztarda, asafetida, cebula, czosnek, pieprz, kardanom, imbir
  • pić ciepłą wodę
  • czasem małe ilości wina
  • jeść częściej potrawy ciężkostrawne, bogate w błonnik i żytnie
  • unikać drzemek w ciągu dnia

Powyższe zalecenia to tylko przykłady tego, jak można dokonać zmian w stylu życiu i diecie reagując właściwie na zmiany zachodzące w przyrodzie. Jeśli funkcjonujemy świadomie, będziemy w doskonałym i czujnym kontakcie z własnym ciałem i dostosujemy jego potrzeby do środowiska zewnętrznego.

Czas, który poświęcimy sobie, czy to wykonując asany, ćwicząc pranajamę lub praktykując medytację, w sposób regularny i bez względu na porę roku, na pewno ułatwi nam przystosowanie się do życia zgodnego z rytmem natury.

Jak najlepiej przygotować się do zmian zachodzących wraz z nową porą roku, szczególnie jesienią i zimą?

Najważniejsza jest oczywiście nasza świadomość – świadomość tego co wewnątrz i co na zewnątrz nas. Zawsze też doświadczamy okresu przejściowego – dotyczy to zarówno naszego organizmu, jak i środowiska zewnętrznego. Jeśli żyjemy świadomie, ten trudny czas może być łatwym i niekłopotliwym doświadczeniem. Podczas tego okresu bez problemu powinniśmy przestawić się z jednej pory roku na drugą, pod względem nowych nawyków, diety i stylu życia.

Jaki wpływ na nasze myśli, emocje i poziom stresu mają pory roku według ajurwedy?

Nasze ciało wpływa na stan naszego umysłu; myśli z kolei oddziałowują na ciało. Wszystkie aspekty świata łączą się ze sobą i wpływają na siebie wzajemnie, tworząc sieć powiązań. Dlatego też tak wskazana jest nasza uważność w każdym momencie życia, która pozwala reagować na wydarzenia z łatwością, bez przeszkód i blokad. Jeśli uda nam się  zrozumieć fundamentalne prawa życiowe, stres nie będzie się nas imał. Będziemy doświadczać stresujących sytuacji, ale nie będą nas one dotykać w sposób negatywny, jeśli przyjmiemy ich istnienie ze świadomą akceptacją. Będziemy reagować na nie w odniesieniu do chwili obecnej, bez ciężkiego bagażu przeszłości – czy możliwy jest wtedy stres?

Poświęćmy zatem trochę czasu na codzienne praktyki oddechowe i medytację, a znacząco zmniejszymy wpływ środowiska na nasze wnętrze.

Sześć smaków roku

Rok kalendarzowy w Indiach dzieli się najogólniej na sześć części, czyli pór:

  • Varsha (pora deszczowo-monsunowa)
  • Sharad (jesień)
  • Hemantha (wczesna zima)
  • Sisir (późna zima)
  • Vasant (wiosna)
  • Greeshma (lato)

Każdej z tych pór roku towarzyszą specyficzne właściwości klimatyczno-wegetacyjne, które wywierają wpływ na równowagę dosz w naszych organizmach.

Z podziałem na pory roku wiąże się ważna w ajurwedzie koncepcja smaków (rasa). Wyróżnia się sześć smaków:

  • Madhura (słodki)
  • Amla (kwaśny)
  • Lavana (słony)
  • Katu (ostry)
  • Tikhta (gorzki)
  • Kashya (cierpki)

Każdy z tych smaków, jak zaobserwowano, dominuje w poszczególnych porach roku, co powinno stać się podstawą do wprowadzania zmian w diecie wraz ze zmianami cyklu kalendarzowego. I tak, na przykład, w miesiącach letnich (greeshma) gorące promienie słońca rozgrzewają powietrze, co powoduje, że wszystkie żyjące stworzenia zaznają przede wszystkim smaku ostrego (katu). Odpowiednio wszystkim porom roku przypisuje się kolejne smaki:

  • Sisira (późna zima)   –   gorzki
  • Vasant (wiosna)  –  cierpki
  • Greeshma (lato)  –   ostry
  • Varsha (deszcze, monsuny)  –   kwaśny
  • Sharad (jesień)  –   słony
  • Hemantha (wczesna zima)  –   słodki

W związku z tym, że w każdej z pór roku dominuje pewien smak, tego właśnie smaku staramy się unikać w naszej diecie w danej porze roku, po to aby utrzymać równowagę w naszym organizmie.